ფარმაკოვიგილანცია (ფარმაკონი – წამლის სუბსტანცია და სიფხიზლე) არის სამეცნიერო კვლევა და საქმიანობა, რომელიც დაკავშირებულია გვერდითი რეაქციების ან მედიკამენტთან დაკავშირებული სხვა პრობლემების გამოვლენასთან, შეფასებასთან, გაგებასა და პრევენციასთან. ფარმაკოვიგილაციის სისტემა არის ხარისხის მართვის სისტემის (QMS) ერთ-ერთი კომპონენტი ISO 9001-2015 საერთაშორისო სტანდარტის შესაბამისად. ფარმაკოვიგილინაცია არის წამლის გვერდითი რეაქციების რეგისტრაციის შემდგომი გამოვლენის ეფექტური მეთოდი – სპონტანური მოხსენების სისტემა, რომელიც შედის ყვითელი ბარათის სქემაში. სპონტანური შეტყობინებების ძირითადი წყარო ექიმები, მკვლევარები, ფარმაცევტები და ექთნები არიან. წამლების დიდი რაოდენობით გვერდითი მოვლენები, იშვიათი გვერდითი ეფექტების ჩათვლით, რომლებიც შეუძლებელია კლინიკური კვლევების დროს გამოვლინდა, გამოვლინდა სპონტანური შეტყობინებების წყალობით მთელი მსოფლიოდან. იშვიათი გვერდითი ეფექტის ერთი მაგალითი: ინფორმაცია მიიღეს 1995 წელს ფტორქინოლონების მიღებისას მყესების გასკდომის შესაძლებლობის შესახებ. ფარმაკოვიგილაციის მიზანია მედიკამენტების უფრო უსაფრთხო და ეფექტური გამოყენება. მედიკამენტებს დიდი სარგებელი მოაქვს ადამიანებისთვის, მაგრამ არცერთი მათგანი არ არის 100%-ით უსაფრთხო მათთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთმა მედიკამენტმა შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული გვერდითი მოვლენები, უმეტესობას აქვს უპირატესად სასარგებლო ეფექტი ადამიანებზე, ზოგჯერ კი მხოლოდ მცირე ზიანს აყენებს (როგორიცაა თავის ტკივილი, გამონაყარი ან დაღლილობა). მკურნალობის ვარიანტის განხილვისას ექიმმა და პაციენტმა უნდა გადაწყვიტონ, არის თუ არა სარგებელი საკმარისი იმისათვის, რომ მიიღონ დისკომფორტის ან ზიანის შესაძლებლობა, რომელიც უკვე ცნობილია და ჩამოთვლილია პაციენტის ჩანართში. ზოგჯერ შეიძლება მოხდეს მოულოდნელი მცირე ან დიდი ზიანი. სწორედ ამიტომ არის მეთვალყურეობა და მოხსენება ასე მნიშვნელოვანი: რაც უფრო მეტი ცოდნა გვექნება იმის შესახებ, თუ რა განიცადეს პაციენტებმა, მით უფრო ინფორმირებულები ვართ მომავალი ზიანის თავიდან ასაცილებლად. მედიკამენტები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ჩვენს ცხოვრებაში – ისინი ხელს უწყობენ დაავადების განკურნებას, დაავადების სიმპტომების შემსუბუქებას, დაავადების განვითარების პრევენციას და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას. არ არსებობს ერთი წამალი, რომლის გამოყენებაც არ იყოს დაკავშირებული რისკთან. ყველა მედიკამენტს აქვს გვერდითი მოვლენები და უკუჩვენებები. გვერდითი მოვლენები შეიძლება გამოიწვიოს მედიკამენტების სწორად გამოყენებამ, ასევე დოზის გადაჭარბების ან ორი ან მეტი მედიკამენტის კომბინაციის ერთდროული გამოყენებისას, რაც არ არის გათვალისწინებული რეგისტრაციის მოწმობით. ინსტრუქციებში მითითებული ინფორმაცია მრავალწლიანი კლინიკური კვლევის შედეგია. ახალი წამლის შემუშავებისა და ბაზარზე გამოტანის პროცესი საკმაოდ ხანგრძლივია.